NÔNG DÂN VÀ ĐẤT ĐAI

       

        Phóng sự của NGUYỄN LONG

          Không phải cho tới cuối năm 2011 vừa rồi xảy ra vụ việc ở Tiên Lãng, giới truyền thông cả nước và lãnh đạo các cấp cũng như mọi người dân trong nước mới quan tâm và phát biểu nhiều ý kiến về chuyện đất đai của nông dân. Từ năm 1993, khi có luật giao đất cho dân với thời hạn 20 năm, người dân được tự do, chủ động sản xuất và được hưởng lợi từ chính sự lao động của mình. Có thể nói đó là nguyên nhân đã tạo ra một mức tăng trưởng kỳ lạ. Sau khoảng chục năm, sản lượng nông nghiệp của cả nước tăng vọt lên hơn 200%, Việt Nam trở thành một cường quốc xuất khẩu gạo, cà phê, hạt điều và nuôi tôm cá. Đời sống của người nông dân đã được nâng lên một bước rõ rệt. Trong khi đó số lao động nông nghiệp vẫn luôn luôn dư ra và là nguồn cung cấp chính cho những khu công nghiệp mới phát triển. Nhưng bên cạnh sự kỳ diệu luật đất đai mới mang lại, những khúc mắc, khiếu kiện, những phát sinh tiêu cực, tham nhũng từ đất đai ở mọi địa phương trên cả nước cũng ngày một gia tăng. Chưa có một con số thống kê chính thức nào, nhưng mọi người đều nhất trí với nhận định: Khoảng 80% những vụ khiếu kiện của dân và tiêu cực của quan chức ở các cấp, các địa phương từ trước tới nay là do liên quan đến đất đai. Có biết bao nhiêu vấn đề lớn, những vụ lình xình về đất, có vụ có liên quan liên quan tới hàng ngàn con  người, hay tới cả một cụm cư dân lớn như những tảng băng chìm vẫn còn tồn đọng chưa được đưa ra công khai hoặc chưa có phương án giải quyết cho thoả đáng. Vụ việc cưỡng chế thu hồi đất xảy ra ở Tiên Lãng vừa qua, cùng với vụ án nhằm chuyển hoá đất đai ở nông trường Sông Hậu của bà Ba Sương kéo dài gần chục năm trời đã được kết luận, được công luận rộng rãi biết đến chỉ là một sự cảnh báo: Những mâu thuẫn về đất đai của nông dân đã có những tiềm ẩn bất hợp lý ghê gớm và đã đến lúc các cơ quan công quyền cũng như những người có trách nhiệm ở các cấp phải giải quyết chứ không thể chần chừ, càng không thể né tránh.

SÁCH VỀ LÀNG

SÁCH VỀ LÀNG

                                                Bút ký dự thi của ĐẶNG VĂN TOÀN

     

Vừa dắt xe về đến nhà, chưa kịp nghỉ ngơi thì điện thoại réo.

     - A. Xin chào Phạm Bắc Cường. Chào Không gian đọc!

     - Chào chú! Chú có khỏe không?

     - Khỏe. Thế nào? Không gian đọc của nhóm hồi này phát triển đến đâu rồi?

    - Tốt chú ạ. Mới thêm được mấy điểm nữa. Cháu muốn nắm xem Tủ sách chỗ Đông Hà các chú đã mở cửa, đi vào hoạt động chưa? Có đông người đến đọc không?

     Câu chuyện cứ thế giữa hai chú cháu được trao đổi thân mật và lời hẹn cuối cùng là: Cháu sẽ kiếm thêm, gửi thêm ít sách nữa và nói với cô Đài bên Thư viện tỉnh quan tâm đến Tủ sách ở Đông Hà.

                                                 *

                                            *     *

     Ý tưởng hình thành những tủ sách cho người dân nông thôn đầu tiên phải nói đến chàng thanh niên Nguyên Quang Thạch, 35 tuổi, người Hà Tĩnh. Đang có công ăn việc làm ổn định, với mức lương không hề thấp. Nhưng vốn tính ham thích đọc sách, mê sách và trước thực trạng văn hóa đọc hiện tại, với cái nhìn xa rộng, thân thiện và hy vọng vào cộng đồng, vào chính bản thân, Thạch quyết định bỏ việc, bỏ lương, để theo đuổi sở thích của riêng mình: Đưa sách đến với người đọc.

     Mấy tháng đầu là mấy tháng thất bại. Trực tiếp làm quen và giới thiệu sách, tặng sách cho hành khách cùng đi trên các chuyến xe buýt không nhận được sự hưởng ứng như mong đợi. Thạch trở về quê nhà, với số sách hiện có, đứng ra lập tủ sách cho dòng họ mình. Những tủ sách nhỏ gọn ra đời. Bạn đọc là các em học sinh Tiểu học, Trung học cơ sở đến làm quen và thân thiết dần...

BÁCH THUẬN, RIÊNG MỘT LỐI ĂN LÀM

Bút ký NGUYÊN LONG

Chủ tịch nước thăm nông dân Thái Bình

Từ những năm đầu thập niên của thế kỷ trước cách đây khoảng bốn mươi năm, những ngày cả nước còn đang bom rơi đạn nổ, phong trào hợp tác xã nông nghiệp còn đang rầm rộ và cuộc sống khó nghèo vẫn còn trùm lên miền Bắc thì Bách Thuận đã nổi tiếng là một vùng quê giầu đẹp. Nghe nói thời ấy việc chạy ăn chạy mặc cho dân là công việc vất vả nhất của các địa phương nên mỗi khi phải đón tiếp khách là các cán bộ xã lo chạy đến són vó. Bởi khách trên đã về là phải lo cỗ bàn. Khách to, đông thì mổ bò, mổ lợn. Thấp nhất thì cũng phải “cơm gà, cá gỡ”. Có cơ sở một vụ phải đón vài ba lần khách là đã vốn teo, quỹ vỡ. Vậy mà Bách Thuận thời ấy, khách quốc tế, khách trung ương, khách tỉnh, khách của ngành, của huyện... rồi cả khách các nơi đến thăm quan đi về mườn mượt mấy năm liền. Có những đợt, xã còn tổ chức mời những đoàn nhà văn nhà thơ, nhà báo của trung ương và địa phương về ăn nằm hàng tháng trời để sáng tác, để viết về Bách Thuận. Báo chí thì chưa có ai làm thống kê cụ thể, nhưng văn chương còn lưu lại tập bút ký và thơ Hương vườn Bách Thuận dày gần 200 trang xuất bản cách đây đã 30 mươi năm được in bằng loại giấy thô đen của thời bao cấp. Song có sự góp mặt rất nhiều nhà văn, nhà thơ lớn của thời đại như: Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư, Vũ Quần Phương, Nguyễn Đức Mậu, Ngô Quân Miệm, Võ Văn Trực, Trần Lê Văn, Quang Huy, Phan Thị Thanh Nhàn, Nguyễn Hoa, Vân Long, Hoàng Hữu... Riêng nhà thơ Trinh Đường đã đi về Bách Thuận nhiều lần để viết ký, làm thơ và chủ biên tập sách nói trên cho xã. Còn đối với các nhà văn nhà thơ ở địa phương như Bút Ngữ, Minh Chuyên, Đức Hậu, Kim Chuông, Nguyễn Văn, Võ Bá Cường... và anh chị em hội viên Hội Văn nghệ Thái Bình thì ngày ấy đi về Thuận Vy, Bách Thuận gần gụi thân quen như nhà mình. Và cuộc đón tiếp nào, dù khách xa hay gần chủ nhà cũng nồng nhiệt, ăn uống cũng đày đủ thịnh soạn. Mấy chục năm rồi, nhưng nhiều anh chị em văn nghệ sỹ lớn tuổi bây giờ vẫn còn nhớ: lần nào về Bách Thuận cũng được ăn những thứ ngon mà thời bao cấp không mấy khi có.

LỐI RẼ SAU KHOÁN 10

TÁC PHẨM DỰ THI VỀ NÔNG NGHIỆP NÔNG DÂN VÀ NÔNG THÔN

LỐI RẼ SAU KHOÁN 10

                                              

                                                            Bút ký dự thi của Nguyễn Duy Liễm

 

            Tôi về với Thụy Ninh giữa tết Thanh Minh.

Nắng mới đã bừng lên. Bầu trời mùa đông ảm đạm cố hữu sầm sập như chiếu lồng bàn, nay được vén bung đi trả lại cho đất trời miền duyên hải màu xanh mơn mởn non tơ ngợp tràn ngút ngát. Những mảng lúa chiêm xuân vàng ệch èo ọt vật vờ trong giá rét hôm nào đã thoát xác vào thì con gái đang cựa quậy sinh sôi trong gió nồm nam thoảng nhẹ.

          Có mặt tại Thụy Ninh trong dịp này, tôi thấy được niềm vui trên khuôn mặt những người nông dân đang dốc sức ra đồng bón thúc cho vụ lúa chiêm xuân đầy hứa hẹn. Nhưng cuộc sống ở một miền quê thuần nông vốn yên ả này thì cây lúa lại đang lui dần xuống hàng thứ yếu để cho nghề chăn nuôi lên ngôi. Tôi thấy đây là hiện tượng: lạ và có lẽ rất độc đáo nữa - một miền thôn giã có nếp sống độc canh muôn thủa bỗng dưng biến đổi như thoát xác vươn lên, nên tôi tìm đến mong được lý giải...

*      *

*

          Là một phần của vùng đất sa bồi do dòng sông hóa tải phù sa về hợp lưu với hệ thống sông Thái Bình bồi đắp. Thụy Ninh tiếp giáp với Vĩnh Bảo, Hải Phòng có con sông Hóa làm ranh giới tự nhiên. Phía Tây Bắc tiếp giáp với xã An Mỹ huyện Quỳnh Phụ, nên Thụy Ninh cũng là nơi khởi nguồn cho dòng chảy quan trọng tải nước phù sa về nuôi sống cả vùng đồng bằng duyên hải phía bắc huyện Thái Thụy. Sông ngòi ngang dọc luồn lách chảy giữa làng xóm, đất đai màu mỡ tạo nên một miền trù phú, Thụy Ninh hao hao giống những miền quê vùng đồng bằng Nam Bộ.

          Với một miền địa lý như vậy nên từ bao đời nay đây là nơi lý tưởng để nghề trồng lúa nước phát triển cho năng suất, chất lượng cao. Thụy Ninh được Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Thái Bình chọn làm điểm sản xuất giống lúa. Và mỗi năm Thụy Ninh đã tuyển chọn được từ ba đến năm trăm tấn lúa cung cấp giống cho tỉnh. Nếu cứ nhìn vào giá trị sản phẩm thu được từ một cân lúa giống tăng 25% so với cân lúa thường thì đây cũng là một nguồn thu đáng khích lệ cho người trồng lúa. Nhưng người Thụy Ninh chưa dừng lại chấp nhận mà họ vẫn tìm cách vượt lên rồi biến nghề chăn nuôi trang trại thành nguồn thu nhập chủ yếu.